Waarom vrouwen van apen houden / NRC Handelsblad

De erotische relatie tussen vrouwen en apen is in films en boeken een geliefd thema. Stine Jensen (30), filosofe en literatuurwetenschapper, promoveerde in Maastricht op een onderzoek over de vraag waarom vrouwen van apen houden.

Door Fokkemijn Verwers

Erasmus, de aap uit de roman De vrouw en de aap van de Deense schrijver Peter Høeg is volgens Stine Jensen de ideale man. ,,Hij is alles'', zegt zij. Om haar mening te verduidelijken, leest zij een stukje voor uit haar proefschrift Waarom vrouwen van apen houden. Een liefdesgeschiedenis in cultuur en wetenschap . ,,Hij is zachtaardig én macho. Hij volgt zijn intuïtie, en als het moet pinkt hij zonder gêne een traantje weg.''

Vijf jaar analyseerde Stine Jensen 20ste-eeuwse films en boeken over de driehoeksrelatie tussen vrouwen, apen en mannen. Zowel de aap als de vrouw maken volgens Jensen in die periode een ontwikkeling door. In King Kong (1933) wordt de gorilla gezien als een gevaar voor het blonde meisje Ann, waarop de reusachtige aap verliefd is. In De vrouw en de aap (1996) daarentegen is de aap juist zachtaardig en de ideale man voor Madelene. Zij voelt zich in de steek gelaten door haar carrièregerichte man en zoekt troost bij de aap. Het verhaal eindigt dan ook niet met de dood van de aap, zoals in King Kong , maar met seks met de aap. De vrouw heeft zich inmiddels ontwikkeld van een 'dom blondje tot een vrijgevochten vrouw'.

In die ontwikkeling staat de positie van de man steeds meer ter discussie. Jensen: ,,Mister Right zit er niet tussen. Vrouwen worden almaar zelfstandiger. Ze verdienen geld en kiezen zelf hun man.'' Volgens Jensen kunnen vrouwen tegenwoordig zonder man. ,,Wat moeten die mannen dan nog? Ze moeten alles kunnen. Ze moeten vuilniszakken buiten zetten en een goed maal koken. En als ze de vrouw niet genoeg aandacht geven, neemt zij haar toevlucht tot een aap. Het wordt dus tijd dat mannen over zichzelf gaan nadenken.''

Het aardige is dat de grens tussen fictie en werkelijkheid bij dit onderwerp vaag is. ,,Van proza en film hierover krijg je een goed humeur. Het is mooi om te zien hoe mannen lijden, ze te zien worstelen met zichzelf'', zegt Jensen. Maar al is het fictie, het geeft volgens haar wel weer hoe wij denken over de relatie tussen mannen en vrouwen. ,,In fictie worden de taboes van de wetenschap doorbroken. Fictie gaat verder dan de werkelijkheid.''

Dat de grens tussen feit en fictie zo vaag is, blijkt ook uit de populair-wetenschappelijke boeken van Jane Goodall en Dian Fossey. In hun verhalen beschrijven deze bekende primatologen (onderzoekers naar het gedrag van apen) de aap steeds als onschuldig, lief en zachtmoedig. Hoewel zij zelf in de jungle geconfronteerd zijn met het geweld van de mensaap, willen deze vrouwen niet dat apen in films als kwaadaardig afgeschilderd worden.

Niet alle fictie over de liefdesrelatie tussen mens en aap slaat aan. Zo spreekt de liefde van een man voor een apin minder tot de verbeelding. Dat geldt zowel voor mannen als voor vrouwen. Jensen: ,,Het heeft te maken met stereotypen. We zien graag een blonde, huppelende Jane, maar naar een harige vrouw willen we niet kijken. Het is kennelijk moeilijk om niet in hokjes te denken: de schoonheid is de vrouw, het beest is de man.''

http://www.nrc.nl/scholieren/artikel/1032152871664.html