Vergeet de verzorgde metroseksueel (Humberto Tan), de geëngageerde überseksueel (George Clooney) en de invoelende emo-man (Marc-Marie Huijbregts). Vergeet de Bavaria-biercommercial waarin strijkende, wassende en winkelende huisvaders zich 'bevrijden' van verdere maatschappelijke ontmannelijking en brullend in berenvel op het bier afstormen. En vergeet de vermakelijke apenrots Ranking the Stars, waarin bekende Nederlandse mannen elkaar de maat nemen op hun metro-über-emo en brulaapgehalte door elkaar te vergelijken op hun drankbehoefte, salarisstrookjes - Filemon bungelt met 7000 euro per maand onderaan -, biseksuele neigingen, geschoren ballen en gevoel voor humor. Het gaat nu even niet over hen, maar over de man die volkomen buiten de boot dreigt te vallen omdat er van hem niks sexy's te maken valt: de dolende man.

De dolende man is de laagopgeleide man tussen 20 en de 50 jaar zonder vast inkomen, vriendin, kinderen of toekomstperspectief. Hij komt niet aan de bak, want hij heeft zijn studie nooit afgemaakt, of is er nooit aan begonnen; hij mist de X-factor om te acteren, te poseren of te zingen; hij heeft niet het intelligentieniveau van een nerd om iets met computers te doen. Anders dan andere mannen, heeft hij totaal geen last bindingsangst - integendeel, hij wil dolgraag een vriendin. Maar geen vrouw die zich aan hem wil binden.

Arme dolende man! De dolende man werd zo'n maand geleden ten tonele gevoerd in Liefde à la carte. Trends in moderne relaties van Malou van Hintum en Jan Latten. Deze twee gesettelde auteurs verkondigden stralend dat de happy single niet bestaat, en dat het alleen maar moeilijker gaat worden voor de inmiddels 3,4 miljoen singles die Nederland telt (waar zij dus uitdrukkelijk zelf niet bij horen) – voornamelijk hoogopgeleide vrouwen – om een geschikte partner te vinden: 'Het gestegen opleidingsniveau verstoort de relatiemarkt,' schreven de auteurs monter. De hoogopgeleide single vrouw, autochtoon én allochtoon, wil een gelijkwaardige partner met wie ze 'een gesprek kan voeren', maar die zijn er te weinig. De grote winnaar in de liefde? De hoogopgeleide 'tweedeleg-man' tussen de 30 en 50 die al kinderen heeft. Buiten de boot in de relatiemarkt valt de laagopgeleide man die hooguit een toyboy is voor seks of een maatje. Deze man zal nooit kinderen krijgen en zich niet voortplanten.

In de reacties die volgden op het boek gebeurde iets merkwaardigs. Die richtten zich op de verdere problematisering van de hoogopgeleide vrouw. 'Ach meid, genoeg vissen in de zee…', kopte NRC NEXT bij verschijning van het boek op de voorpagina. We zagen een afbeelding van een troep vrouwenvisjes die allemaal driftig achter één mannetjesvis aan zwemden. '…Niet dus. Vrouwen raken steeds hoger opgeleid. Dus gaan straks vechten om de schaars hoog opgeleide mannen.' Ook was er een pagina over de 'snelle slimme moslima' die het 'extra lastig' zou hebben om een geschikte man te vinden ondanks hun rotsvaste vertrouwen in Allah. Een en ander zou dus uitmonden in een gevecht, een heuse vrouwenoorlog om die ene geschikte man te veroveren.

Waarom niet als kop: 'Ach, jongen, genoeg visjes in de zee…Niet dus. Je moet gaan studeren wil je kans maken om jezelf nog voorplanten.'? En waarom niet vier portretten van dolende mannen: 'Ik heb een probleem: ik ben laagopgeleid en ik kan geen partner vinden.'? Want intussen zie ik ze steeds vaker opduiken. In onschuldigere variant zien we hem in het geestige Gooische vrouwen. Daarin kroop Linda de Mol bovenop een automonteur als toyboy, en liet ze hem steeds maar wachten om hem uiteindelijk te dumpen toen hij iets te aanhankelijk werd. En haar vriendin leerde intussen een donkerbruine asielzoeker de woorden van enkele lichaamsdelen in de Nederlandse taal. Toen hij iets serieus wilde, zette zij hem vlug op de trein, want een man die nog geen volzin kan maken leek haar uiteindelijk toch niet zo ideaal om zich mee voort te planten.

Dit soort series gaan altijd over vrouwen, maar ineens vroeg ik me af hoe het zou aflopen met die automonteur en die asielzoeker. Ik zou me zo kunnen voorstellen dat ze uiteindelijk heel boos worden. Dat ze zich afgewezen voelen door vrouwen en door de maatschappij, omdat ze in een grote nationale afvalbak worden gedumpt. En dat ze dan gaan vechten. En dat er dan proefschriften over ze worden geschreven, die een minder onschuldige variant laten zien van die dolende man. Zoals in Jan Dirk de Jongs Kapot Moeilijk. Een etnografisch onderzoek naar opvallend delinquent groepsgedrag van 'Marokkaanse' jongens, een boek waar zeker veel op aan te merken valt, maar dat ook een begin maakt met het in kaart brengen van problemen rondom mannelijke identiteitsvorming onder op straat dolende laagopgeleide mannen in een achterstandswijk en hun zelfwaarde herdefiniëren met kreten als 'ballen tonen', 'bikkelhard zijn' en 'schijt hebben en opkomen voor jezelf'. .

            Was is erger? De hoogopgeleide single vrouw of de dolende man? Laten we het vanaf nu eindeloos over die dolende mannen gaan hebben. Want niet zij, maar hij verstoort de relatiemarkt. En daar komt dan oorlog van. En dus moet er een aparte emancipatie-en onderwijsnota voor hen komen. En wie weet komt er dan eindelijk een dag dat zij, hoogopgeleide vrouw wordt uitgeroepen tot de grote winnares, op de arbeidsmarkt én in de liefde.